პეტრას ციხე

გსმენიათ თუ არა შოთა რუსთაველის XII საუკუნის ეპიკური პოემის შესახებ? თუ უახლოეს მომავალში საქართველოს ეწვევით, დარწმუნებული იყავით, რომ ამ პოემას ერთგვარად ნახავთ, იგრძნობთ ან წაიკითხავთ. აქ ყველა აღფრთოვანებულია ამ პოემით და მას კავშირი აქვს პეტრას ციხესთან. პოემაში შოთა რუსთაველი ახსენებს ციხეს, სადაც ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი, ნესტან-დარეჯანი, იყო დატყვევებული, და ამ ციხეს ერქვა ქაჯეთის ციხე. ქაჯეთის ციხე არის პეტრას ქართული სახელწოდება.

ბათუმიდან 20 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 440 მეტრზე, სოფელ ციხისძირში, შავი ზღვის ულამაზესი ხედებით, მდებარეობს პეტრას ციხე. თავდაპირველად ამ ტერიტორიაზე ლაზების მცირე სიმაგრე არსებობდა. ბიზანტიის იმპერატორის იოანე სტრატეგოსის ბრძანებით, 535 წელს მისი სტრატეგიული მდებარეობის გამო აქ დასახლება შეიქმნა. ეს ადგილი „იუსტინიანეს ქალაქად“ იწოდებოდა იმპერატორის პატივსაცემად.

ბიზანტიურ ეპოქაში პეტრას ციხეს მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდა დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იგი აკონტროლებდა მნიშვნელოვან ეკონომიკურ გზას ბიზანტიის პროვინციებისკენ, ირანისა და სომხეთის მიმართულებით, ასევე საზღვაო გზებს. ბიზანტიასა და ირანს სურდათ პეტრას კონტროლი, რადგან მათი პოლიტიკური და ეკონომიკური გაფართოება ამაზე იყო დამოკიდებული. სწორედ ეს გახდა VI საუკუნის შუა პერიოდში ეგრისის დიდი ომის ერთ-ერთი მიზეზი. X საუკუნეში დასახლება აღარ არსებობდა, თუმცა ციხემ მნიშვნელობა XV საუკუნემდე შეინარჩუნა.

XVIII საუკუნის 20-იან წლებში ოსმალებმა დაიპყრეს და გაამაგრეს ციხისძირი. რუსეთ-თურქეთის ომების დროს (XIX საუკუნე) აქ რამდენიმე მნიშვნელოვანი ბრძოლა გაიმართა. 1878 წელს, ბერლინის ხელშეკრულების საფუძველზე, ციხისძირი საქართველოს დაუბრუნდა. ციხის დასავლეთი ნაწილი XIX საუკუნეში ბაქო-ბათუმის რკინიგზის მშენებლობისას აფეთქდა.